Author - Gobinda Pokharel

जलवायु परिवर्तन न्यूनिकरणका लागि सिमसार

सन्दर्भ: विश्व सिमसार दिवस
‘सिमसार तथा जलवायु परिवर्तन’ भन्ने नाराका साथ आज विश्वभर सिमसार दिवस मनाइदैछ । सरकारको तर्फबाट पोखरामा यो दिवस मनाइदैछ । हिजोआज मुलुकका हरेकजसो स्थानीय तहमा ‘जलवायू परिवर्तन’ र तराई पर्यटकीय क्षेत्र भन्दै कृत्रिम ताल निर्माण गर्ने विषयले धेरै नै प्राथमिकता पाउने गरेका छन् । यसले सिमसारको संरक्षण र जलवायू परिवर्तनप्रति हामी केही सचेत छौ भन्ने देखाएको छ ।

Read More

प्लास्टिकबाट “पेट्रोल”

भारतीय नाकाबन्दीपछि ‘हट केक’ बनेको तेल उत्खनन यतिबेला सेलाएको छ ।नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान (नाष्ट) ले प्लास्टिकबाट तेल उत्पादन गर्न सकिने प्रविधिको विकास गरेपछि तेलमा भएको परनिर्भरता केही हदसम्म घटाउन सकिने नाष्टको दाबी छ । खेर गएको प्लास्टिकबाट तेल उत्पादन गर्ने हो भने नेपालमा खपत हुने तेलको ७ प्रतिशत तेल स्वदेशमै उत्पादन गर्न सकिन्छ ।

Read More

गँड्यौला-भ्यागुताको मूल्य

विज्ञान
शौचालय र फोहोरमा बस्छ साङ्लो । देख्नेबित्तिकै घिनाउने हामी यही साङ्लो गोटागन्ती हिसाबमा बिक्छ भन्दा पत्याउन मुस्किल हुन्छ । हो, एउटा साङ्लाको मूल्य २ सयदेखि ५ सय रुपैयाँसम्म पर्छ । भ्यागुता र गड्यौलाको गोटागन्ती मूल्य पनि त्यस्तै छ । एउटा भ्यागुता ३० देखि डेढ सय रुपैयाँसम्म बिक्री हुन्छ । गँड्यौलाको मूल्य ३ देखि ५ रुपैयाँ प्रतिगोटा छ । बिच्छी ३ सय ५० देखि ६ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्छ ।

Read More

५११ हिमताल थपिए

नेपालमा ३० वर्षको अवधिमा ५ सय ११ वटा हिमताल थपिएका छन् । जलवायु परिवर्तनका कारण उच्च हिमाली भेगका हिमनदी पग्लन थालेपछि हिमतालको संख्या बढेको हो ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालय र चाइनिज एकेडेमी अफ साइन्सको इन्स्टिच्युट अफ तिब्बेतीयन प्लेटुले सन् १९७७ देखि २०१७ सम्म नेपालमा रहेका हिमतालको अवस्थाबारे गरको अनुसन्धानले हिमताल बढेको देखाएको छ । अनुसन्धानअनुसार ३० वर्षको समयावधिमा हिमतालको क्षेत्रफल २५ प्रतिशतले बढेको छ । एक वर्ष लगाएर गरिएको अनुसन्धानमा ०.३६ हेक्टरभन्दा माथि क्षेत्रफल भएका हिमताललाई समावेश गरिएको थियो ।
नेपालमा सन् १९८७ मा ६५ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल हिमतालले ओगटेका थिए, अहिले यो क्षेत्रफल ८१ वर्गकिलोमिटर पुगेको छ । थपिएका हिमतालले ओगटेको क्षेत्रफल १० दशमलव १ वर्गकिलोमिटर छ । २ हजार ४ सय ५६ देखि ५ हजार ८ सय ९३ मिटर उचाइमा नयाँ हिमताल बनेका छन् ।

Read More

२०१८ का बिर्सन नहुने विश्व-घटनाहरु

सन् २०१८ भएका थुप्रै घटनाहरुका कारण यो इतिहासमा अविष्मरणीय वर्षका रुपमा दर्ज हुन सफल रह्यो । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वभरका नेताहरु माझ मचाएको कोकोहोलोदेखि इण्डोनेसियामा वर्षको अन्तिम महिना आएको सुनामीसम्मका कारण यो अंग्रेजी वर्षलाई धेरैले आफ्नो सुविधा अनुसार याद गर्ने छन् ।

विश्व राजनीतिमा अमेरिका र चीनबीचको व्यापार युद्ध, रुस र बेलायतबीच नोकझोक, पाकिस्तान र भारतबीचको पुरानै झगडा, यूरोपीयन यूनियनबाट बेलायत बाहिरिने विषय र उत्तर कोरियाली नेता किम अनि सिरियाली युद्धका बारे चर्चा भए।

Read More

गन्तव्य गोदावरी 

प्रकृति

केही वनस्पतिहरू यस्ता हुन्छन् जो एक ठाउँबाहेक अन्य कहीं पाइँदैन । यी दुर्लभ वनस्पतिको संरक्षण अति आवश्यक हुन्छ । ‘साल्भिया’ प्रजातिको बिरुवा मनाङ–मुस्ताङमा मात्रै पाइन्छ । ‘मालोटस बाइकार्पेलेटस’, ‘हाइपेरिकम कोर्डिफोलियम’ नेपालमा मात्रै पाइन्छन् ।

Read More

तिहार अर्थात् प्रकृतिपूजा

हिन्दु धर्मावलम्बीका धेरैजसो चाडबाड विज्ञान र प्रकृतिसँग जोडिएका छन् । यो बेला सयपत्री र मखमली फूल जताततै ढकमक्क फुलेको छ । गाउँघर रमणीय बनेको छ । यी फूलले उज्यालो चाडको झल्को दिइसकेको छ ।

तिहारमा पूजा गरिने काग, कुकुर, गाई, गोरुको साइनो पनि प्रकृतिसँगै छ । तिहारमा पूजा गरिने यी पशुपन्छीको महत्त्व आफैंमा विशिष्ट छ । चराविद् हेमसागर बरालका बुझाइमा, ‘तिहारमा गरिने कागको पूजा नै सम्पूर्ण चराचुरुंगीप्रतिको प्रेम हो ।’

Read More

संसारबाट यसरी लोप भए डाइनोसर, यसरी उत्पति भयो मानिस

करिब साढे १४ करोड वर्षसम्म पृथ्वीमा राज गरेका डाइनेसोरहरु एकाएक कसरी लोप भए ? जल, जमिन, जंगल जताततै पाइने डाइनेसार लोप हुनुपर्ने कारण के थियो? पृथ्वीमा के त्यस्तो घटना भयो जसका कारण डाइनसोरको नामोनिशान नै मेटियो ?

Read More

‘म फेसबुके’ (व्यङ्ग्य)

‘चन्द्रागिरी अवस्था, कफी खाएको अवस्था, हाइकिङ जादै गरेको अवस्था, घर आएको अवस्था,पास भएको अवस्था’आदि इत्यादि ! के भयो कुन्नी केही गर्ने बित्तिकै फेसबुकमा ‘…. अवस्था’ लेखेर् फेसबुकमा पोष्ट गर्न मनलाग्छ ।

Read More

प्रकृतिको पाठशाला

नेपालमा पाइने जीव तथा वनस्पतिहरू एकै ठाउँमा अध्ययन गर्न चाहनेका लागि प्राकृतिक विज्ञान संग्राहलय एक महत्त्वपूर्ण पाठशाला बनिसकेको छ । संग्रहालयमा जीव, वनस्पति, फोसिल्सका असंख्य नमुना राखिएका छन् । हिमाली भेगमा पाइने डाँफे चरो, दुर्लभ वन्यजन्तु रेड पाण्डा (हाब्रे), चरी बाघलगायतका ‘दुर्लभ’ प्रजाति नमुनालाई संग्रहालयमा राखिएको छ ।

Read More