कश्मिरको भू–भागलाई लिएर दशकौँदेखि आमनेसामने भारत र पाकिस्तानको शत्रुतापूर्ण इतिहास पुरानो छ । सन् १९४७ मा बेलायती उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएसँगै दुई देशबीच कश्मिर मुद्दाका कारण ३ पटक युद्ध भइसकेको छ ।
Mapping Disaster: A Satellite View of Rasuwa Flood
On August 26, 2026, Rasuwa District, Nepal, was struck by a powerful outburst flood, a devastating reminder of the challenges in...
Read More
Why Glaciology Must Become a Pillar of National Security
The catastrophic flash flood that recently tore through the Rasuwa corridor along the Bhote Koshi basin has left behind an...
Read More
Inside the Origin of the Rasuwa Mega Flood
On the morning of 26 August 2026, a catastrophic wall of water and debris tore through northern Nepal’s Bhote Koshi corridor...
Read More
How Himalayan Flash Floods Paralyzed Nepal’s Strategic Corridors
When the ice-rock avalanche collapsed from Langtang Lirung on the morning of 26 August 2026, the physical shockwave did not stop...
Read More
The Eels of My Childhood
I recently read Prabesh Khatiwada’s long feature story on Onlinekhabar titled ‘बाम माछाको...
Read More
शुक्रबार बिदाको दिन पारेर पूर्वानिर्धारित कार्यतालिका अनुसार सुन्दरी जल क्षेत्र हुँदै शिपुरी राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र रहेको बाग्मतीको पानीको अवस्थाबारे अनुसन्धान गर्न गएको थिएँ । केश स्टडीका लागि हेडवाटर एसेस्मेन्ट गर्ने टुंगो लगाएका थिएँ ।
बिहानको कक्षा लिएर बत्तिसपुतलीबाट गौशाला हुँदै साथी पदम ढकालसँग सुन्दरी जल जाने गाडी चढियो । करिब डेढ घन्टाको सफरपछि सुन्दरी जल पुगियो ।
देशमा एउटा वर्गको युवा पुस्ता उच्च शिक्षा अध्ययन गर्न युरोप, अमेरिका, अस्ट्रेलिया जान्छ । तीमध्ये अधिकांश उतै जागिर खान्छन् । कति उतै सेटल हुन्छन् । स्वदेश फर्कने कुरै गर्दैनन् । अमेरिका र अस्ट्रेलिया गएका यस्ता युवाको संख्या बढ्दो छ ।
ती मुलुकहरूमा विज्ञान र सूचना प्रविधि क्षेत्रमा दक्षता हासिल गरेका युवाहरू उतै बस्न रुचाउँछन् ।
वैशाख ४ गते प्रक्षेपण गरिँदै
नेपालको पहिलो भू–उपग्रह तयार भएको छ । नेपाली–स्याट–१ नाम दिइएको भू–उपग्रह तयार भएको नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान(नास्ट)का उपकुलपति सुनिलबाबु श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
शुक्रबार जापानस्थित क्यूसू इन्सिटिच्यूट आफ टेक्नोलोजी (क्यूटेक) विश्वविद्यालयमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै भू–उपग्रह निर्माण कार्य सम्पन्न भएको जानकारी दिइएको हो। जापानमा रहेका उपकुलपति श्रेष्ठले कान्तिपुरसँग भने,‘स्याटालाइट निर्माण कार्य सम्पन्न भएको छ। यो हाम्रो लागि ऐतिहासिक दिन हो। ’
भ्यालेन्टाइन्स डे अर्थात प्रणय दिवस । प्रेमको बढि चर्चा हुने दिन । प्रेमिल जोडीहरुको खास दिन । प्रेममा विश्वास गर्नेहरुको दिन । हरेक टोलहरुमा प्रेमलाई व्याख्या गर्ने धेरै ‘पण्डित’हरु भेटाइन्छन् । प्रेममा यस्तो नशा छ,जो शब्दमा भनेर साध्यै छैन । यो त प्रेमको सागरमा डुबेकाहरुलाई मात्र थाहा छ । एउटा भनाइ छ,प्रेम अन्धो हुन्छ,सच्चा प्रेम कहिल्यै मर्दैन ।
प्रेम प्रतिको सम्मान र प्रतिक देखाइनु नै प्रणय दिवस मनाउनुको सार्थकता हो । आम मानिसहरुको तुलनामा यस पर्वले खासै महत्व नराखेपनि प्रेमको टुसा अंकुरण गराउन तयार प्रेममात्माहरुका लागि, एकअर्काको मायामा चुर्लुम्मै डुबेका मायालु जोडिहरुका लागि यो दिनले विशेष महत्व राखेको छ । त्यसैले आज हरेक जसो पर्यटकीय एवं सार्वजनिक ठाउँहरुमा जीवनमा हरियाली ल्याउनका लागि प्रेमको सागरमा चुर्लुम्म डुबेकाहरुलाई देख्न सकिन्छ ।
विश्वमा १ दशमलव ५ डिग्री तापक्रम बढ्दा हिमाली क्षेत्रमा २ दशमलव १ डिग्री तापक्रम बढ्ने
विश्वमा अहिलेकै अवस्थामा हरित गृह ग्यास उत्सर्जन भइरहने हो भने सन् २१०० सम्म हिन्दुकुश हिमालयको दुई तिहाइ हिउँ पग्लने चेतावनी वैज्ञानिकहरूले दिएका छन् । शताब्दीको अन्त्यतिर विश्वको औसत तापक्रम वृद्धि १ दशमलव ५ डिग्री सेल्सियस पुग्ने हो भने पनि यस क्षेत्रको एक तिहाइ हिउँ पग्लने बताइएको हो ।
५ वर्ष लगाएर २२ मुलुकका विभिन्न १ सय ८५ वटा संस्थाका ३ सय ५० जना अनुसन्धानकर्ता र विज्ञले तयार गरेको ६ सय २५ पृष्ठ लामो ‘द हिन्दुकुश हिमालय एसेस्मेन्ट–माउन्टेन, क्लाइमेट चेन्ज, सस्टेनएबिलिटी एन्ड पिपल’ प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत विकास केन्द्र (इसिमोड) ले यस्तो चेतावनी दिएको हो ।
सन्दर्भ: विश्व सिमसार दिवस
‘सिमसार तथा जलवायु परिवर्तन’ भन्ने नाराका साथ आज विश्वभर सिमसार दिवस मनाइदैछ । सरकारको तर्फबाट पोखरामा यो दिवस मनाइदैछ । हिजोआज मुलुकका हरेकजसो स्थानीय तहमा ‘जलवायू परिवर्तन’ र तराई पर्यटकीय क्षेत्र भन्दै कृत्रिम ताल निर्माण गर्ने विषयले धेरै नै प्राथमिकता पाउने गरेका छन् । यसले सिमसारको संरक्षण र जलवायू परिवर्तनप्रति हामी केही सचेत छौ भन्ने देखाएको छ ।
भारतीय नाकाबन्दीपछि ‘हट केक’ बनेको तेल उत्खनन यतिबेला सेलाएको छ ।नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान (नाष्ट) ले प्लास्टिकबाट तेल उत्पादन गर्न सकिने प्रविधिको विकास गरेपछि तेलमा भएको परनिर्भरता केही हदसम्म घटाउन सकिने नाष्टको दाबी छ । खेर गएको प्लास्टिकबाट तेल उत्पादन गर्ने हो भने नेपालमा खपत हुने तेलको ७ प्रतिशत तेल स्वदेशमै उत्पादन गर्न सकिन्छ ।
विज्ञान
शौचालय र फोहोरमा बस्छ साङ्लो । देख्नेबित्तिकै घिनाउने हामी यही साङ्लो गोटागन्ती हिसाबमा बिक्छ भन्दा पत्याउन मुस्किल हुन्छ । हो, एउटा साङ्लाको मूल्य २ सयदेखि ५ सय रुपैयाँसम्म पर्छ । भ्यागुता र गड्यौलाको गोटागन्ती मूल्य पनि त्यस्तै छ । एउटा भ्यागुता ३० देखि डेढ सय रुपैयाँसम्म बिक्री हुन्छ । गँड्यौलाको मूल्य ३ देखि ५ रुपैयाँ प्रतिगोटा छ । बिच्छी ३ सय ५० देखि ६ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्छ ।
नेपालमा ३० वर्षको अवधिमा ५ सय ११ वटा हिमताल थपिएका छन् । जलवायु परिवर्तनका कारण उच्च हिमाली भेगका हिमनदी पग्लन थालेपछि हिमतालको संख्या बढेको हो ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय र चाइनिज एकेडेमी अफ साइन्सको इन्स्टिच्युट अफ तिब्बेतीयन प्लेटुले सन् १९७७ देखि २०१७ सम्म नेपालमा रहेका हिमतालको अवस्थाबारे गरको अनुसन्धानले हिमताल बढेको देखाएको छ । अनुसन्धानअनुसार ३० वर्षको समयावधिमा हिमतालको क्षेत्रफल २५ प्रतिशतले बढेको छ । एक वर्ष लगाएर गरिएको अनुसन्धानमा ०.३६ हेक्टरभन्दा माथि क्षेत्रफल भएका हिमताललाई समावेश गरिएको थियो ।
नेपालमा सन् १९८७ मा ६५ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल हिमतालले ओगटेका थिए, अहिले यो क्षेत्रफल ८१ वर्गकिलोमिटर पुगेको छ । थपिएका हिमतालले ओगटेको क्षेत्रफल १० दशमलव १ वर्गकिलोमिटर छ । २ हजार ४ सय ५६ देखि ५ हजार ८ सय ९३ मिटर उचाइमा नयाँ हिमताल बनेका छन् ।